Đáp án Đề thi chọn đội tuyển HSG Quốc gia môn Vật lý năm 2025 - 2026 Sở GD&ĐT Quảng Ninh

Tài liệu Hướng dẫn chấm thi chọn đội tuyển học sinh giỏi quốc gia THPT môn Vật lý năm học 2025 - 2026 của Sở GD&ĐT Quảng Ninh. Tổng hợp quy định chấm thi chung cùng đáp án chi tiết các bài toán Cơ học vũ trụ (chuyển động elip, bảo toàn momen động lượng) và Nhiệt học (chu trình nhiệt động lực học của khí đa nguyên tử).

I. HƯỚNG DẪN CHẤM CHUNG

Các nguyên tắc giám khảo cần tuân thủ khi chấm bài thi lập đội tuyển tỉnh.
  • Giám khảo chấm đúng theo hướng dẫn chính thức của Sở Giáo dục và Đào tạo.
  • Trường hợp thí sinh giải theo phương pháp khác đáp án nhưng lập luận chính xác thì vẫn được hưởng trọn vẹn số điểm tương ứng.
  • Tuyệt đối không làm tròn điểm thành phần của từng câu hỏi cũng như tổng điểm toàn bài.

II. ĐÁP ÁN VÀ BIỂU ĐIỂM CHI TIẾT

Câu 1 (4,0 điểm): Cơ học vũ trụ và Chuyển động trên quỹ đạo

Xác định điều kiện vận tốc, bán trục lớn quỹ đạo elip của tàu vũ trụ quanh Trái Đất và vận dụng các định luật Kepler.

1.1 Điều kiện quỹ đạo không quay về Trái Đất:

Cơ năng ban đầu của tàu vũ trụ tại vị trí xuất phát:

\[ E_0 = -\frac{GMm}{r_0} + \frac{1}{2}mv_0^2 \]

Để tàu chuyển động quanh Trái Đất trên quỹ đạo kín (tròn hoặc elip) mà không bị va chạm trở lại bề mặt Trái Đất, cơ năng phải thỏa mãn \(E < 0\) và bán trục lớn elip thỏa mãn \(a \ge \frac{R + r_0}{2}\).

Áp dụng định luật bảo toàn momen động lượng và bảo toàn cơ năng để suy ra khoảng giá trị của vận tốc \(v_0\).

1.2 Phân tích quỹ đạo Elip và Định luật Kepler:

Áp dụng Định luật III Kepler cho chu kì \(T\) và bán trục lớn \(a\):

\[ \frac{a^3}{T^2} = \text{const} \]

Tốc độ quét diện tích của bán kính vector là không đổi theo Định luật II Kepler: \(\frac{dS}{dt} = \text{const}\).

Câu 2 (4,0 điểm): Nhiệt học và Chu trình biến đổi trạng thái

Khảo sát tính chất của khí lý tưởng X, sự phụ thuộc của nhiệt dung mol vào thể tích và tính hiệu suất chu trình.

2.1 Xác định bản chất khí X:

Dựa trên tỉ số các thông số trong quá trình đẳng nhiệt và đoạn nhiệt, xác định khí lý tưởng X là khí đa nguyên tử.

2.2 Nhiệt dung mol và Đồ thị trạng thái:

Quá trình biến đổi tuyến tính \(p(V)\) dẫn đến biểu thức nhiệt dung mol \(C\). Để \(C\) không phụ thuộc vào thể tích \(V\), đường biểu diễn \(p(V)\) phải có dạng đoạn thẳng kéo dài đi qua gốc tọa độ \(O\) hoặc là quá trình đẳng áp.

2.3 Tính hiệu suất chu trình:

Nhiệt lượng nhận vào \(Q\) và tỏa ra \(Q'\) được tính qua nhiệt dung mol tương ứng. Hiệu suất chu trình được xác định bởi:

\[ H = 1 - \frac{|Q'|}{Q} \]

Tải về file word đầy đủ


[Download file .DOCX]